Wiązary dachowe ustawia się najczęściej w rozstawie osiowym od 60 do 120 cm, przy czym w budownictwie jednorodzinnym typową wartością jest okolica 80–100 cm. Rozstaw nie jest jednak wartością do wyboru na budowie — wynika z obliczeń statycznych i musi być zgodny z projektem warsztatowym, bo to on decyduje o przekrojach elementów i doborze płytek w węzłach.
Rozstaw to jedna z tych wielkości, które wyglądają na drobiazg wykonawczy, a są parametrem konstrukcyjnym. Zmiana „o jeden wiązar mniej” potrafi wyprowadzić konstrukcję poza zakres, dla którego została policzona.
Od czego zależy rozstaw
| Czynnik | Wpływ na rozstaw |
|---|---|
| Ciężar pokrycia | Dachówka ceramiczna obciąża znacznie bardziej niż blachodachówka — rozstaw się zagęszcza |
| Strefa śniegowa | Wyższe obciążenie charakterystyczne to gęstszy układ albo mocniejsze przekroje |
| Rozpiętość | Im większa, tym większe siły w pasach przy tym samym rozstawie |
| Rodzaj łacenia | Rozstaw musi współgrać z rozstawem łat i modułem pokrycia |
| Obciążenia skupione | Kominy, okna połaciowe, urządzenia na dachu wymagają lokalnego zagęszczenia lub wymianów |
Dlaczego rozstawu nie wolno zmieniać na budowie
Wiązar jest elementem policzonym pod konkretne obciążenie przypadające na jeden metr bieżący ściany. Rozsunięcie wiązarów oznacza, że każdy z nich przejmuje większe pole obciążenia, niż zakładał projekt — a przekroje i płytki w węzłach pozostają te same. To najprostsza droga do przeciążenia konstrukcji, którego nie widać do pierwszej większej zimy. Odwrotna sytuacja, czyli zagęszczenie, jest bezpieczna konstrukcyjnie, ale wymaga sprawdzenia, czy elementy w ogóle zmieszczą się przy zaprojektowanym module pokrycia.
Prawidłowy rozstaw znajduje się w projekcie warsztatowym dostarczanym razem z konstrukcją. Jest to dokument, na podstawie którego kierownik budowy dokonuje odbioru — obok deklaracji właściwości użytkowych wymaganej dla wyrobów objętych normą PN-EN 14250.
Rozstaw a montaż
Przy ustawianiu konstrukcji równie ważne jak sam rozstaw jest tymczasowe stężenie wiązarów w trakcie montażu oraz stężenia docelowe. Nieusztywniona kratownica jest smukła i podatna na utratę stateczności — dlatego montaż prowadzi się według planu, a nie „od ściany do ściany”. Opisaliśmy to szerzej we wpisie jak wygląda montaż wiązarów dachowych, a przygotowanie budynku — w tekście jak przygotować budowę pod montaż.
Najczęściej zadawane pytania
Co ile ustawia się wiązary dachowe?
Czy można zmienić rozstaw wiązarów na budowie?
Czy rodzaj pokrycia wpływa na rozstaw?
Co zrobić, gdy w połaci ma być komin lub okno dachowe?
Gdzie znajdę prawidłowy rozstaw dla mojego dachu?
Źródła
- Wiązary drewniane wg PN-EN 14250 — wymagania i certyfikacja — SGS Polska
- Obciążenie śniegiem wg Eurokodu 1 — norma PN-EN 1991-1-3 — Inżynier Budownictwa
- Technologia produkcji i katalog realizacji zakładu w Kłecku — Inter-Lers Sp. z o.o.