Tradycyjne więźby dzielą się na trzy podstawowe układy: krokwiową (najprostszą, do małych rozpiętości), jętkową (z poziomą jętką usztywniającą krokwie) oraz płatwiowo-kleszczową (z płatwiami i słupami, pozwalającą na większe rozpiętości). Wybór układu wynika z rozpiętości, kąta nachylenia i tego, czy poddasze ma być użytkowe — a przy powtarzalnych dachach coraz częściej zastępuje je prefabrykowana kratownica.
Nazwy układów więźby brzmią podobnie i łatwo je pomylić, a różnica między nimi decyduje o tym, co da się zrobić z przestrzenią pod dachem. Poniżej krótkie uporządkowanie.
Trzy podstawowe układy
| Układ | Na czym polega | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Krokwiowa | Pary krokwi oparte na murłatach, bez elementów pośrednich | Małe rozpiętości, proste dachy dwuspadowe |
| Jętkowa | Krokwie usztywnione poziomą jętką w połowie wysokości | Domy jednorodzinne, poddasza nieużytkowe i użytkowe |
| Płatwiowo-kleszczowa | Płatwie podparte słupami, kleszcze spinające konstrukcję | Większe rozpiętości, dachy o rozbudowanej geometrii |
Od czego zależy wybór
- Rozpiętość — im większa, tym szybciej układ krokwiowy przestaje wystarczać.
- Funkcja poddasza — słupy i zastrzały w układzie płatwiowym potrafią zabrać przestrzeń, którą chciałoby się zagospodarować.
- Kąt nachylenia — wpływa na siły w elementach i na to, czy pod dachem jest w ogóle użyteczna wysokość.
- Obciążenia — strefa śniegowa i ciężar pokrycia; te same wymiary w różnych regionach dają inne przekroje.
Kiedy zamiast więźby stosuje się wiązary
Prefabrykowana kratownica nie jest kolejnym „rodzajem więźby” — to inna technologia. Zamiast układu belek łączonych ciesielsko dostajesz kratownicę z drewna C24, spiętą w węzłach stalowymi płytkami kolczastymi i policzoną statycznie pod konkretny dach. Przy powtarzalnych dachach jednorodzinnych, halach i budynkach rolniczych jest to dziś rozwiązanie domyślne, bo skraca montaż i pozwala uwolnić wnętrze od ścian nośnych. Typy kratownic opisaliśmy w tekście rodzaje wiązarów dachowych.
Jeżeli zależy Ci na użytkowym poddaszu, zajrzyj do wpisu o wiązarach nożycowych — to one najczęściej zastępują układ jętkowy tam, gdzie pod dachem mają być pokoje.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się więźba krokwiowa od jętkowej?
Która więźba pozwala na największe rozpiętości?
Czy więźba płatwiowa zabiera miejsce na poddaszu?
Czy wiązary to rodzaj więźby dachowej?
Co decyduje o doborze układu konstrukcyjnego?
Źródła
- Wiązary drewniane wg PN-EN 14250 — wymagania i certyfikacja — SGS Polska
- Obciążenie śniegiem wg Eurokodu 1 — norma PN-EN 1991-1-3 — Inżynier Budownictwa
- Technologia produkcji i katalog realizacji zakładu w Kłecku — Inter-Lers Sp. z o.o.