Kratownica dachowa to konstrukcja złożona z pasa górnego, pasa dolnego i wypełniających je krzyżulców — układ, w którym elementy pracują głównie na ściskanie i rozciąganie, a nie na zginanie. Dzięki temu przy tej samej ilości drewna przenosi znacznie większe rozpiętości niż pojedyncza belka. W budownictwie jednorodzinnym typowe rozpiętości to 7–12 m, a w obiektach halowych i rolniczych kratownice prefabrykowane przekraczają 20 m.
Kratownica wygląda na skomplikowaną, a opiera się na jednej prostej zasadzie: trójkąt jest figurą niepodatną na zmianę kształtu. Cała reszta to konsekwencje.
Jak zbudowana jest kratownica
- Pas górny — przejmuje obciążenie z połaci, pracuje głównie na ściskanie.
- Pas dolny — spina konstrukcję, pracuje głównie na rozciąganie; bywa też podparciem dla stropu.
- Krzyżulce i słupki — wypełnienie przenoszące siły między pasami.
- Węzły — w konstrukcjach prefabrykowanych spięte stalowymi płytkami kolczastymi wciskanymi prasą.
Rozpiętości w praktyce
| Rozpiętość | Typowe zastosowanie | Uwagi konstrukcyjne |
|---|---|---|
| do 7 m | Garaże, wiaty, małe budynki gospodarcze | Lekki układ, montaż bez trudności |
| 7–10 m | Domy jednorodzinne, budynki parterowe | Najczęstszy zakres w budownictwie mieszkaniowym |
| 10–12 m | Domy z otwartym wnętrzem, mniejsze hale | Wnętrze bez ścian nośnych |
| powyżej 12 m | Hale, obiekty rolnicze i przemysłowe | Wymaga transportu ponadgabarytowego i planu montażu |
Granicą nie jest sama liczba metrów, tylko zestaw obciążeń: rozpiętość, kąt nachylenia, ciężar pokrycia i strefa śniegowa. Ten sam wiązar 12-metrowy będzie miał inną kratę w regionie o łagodnych zimach i inną tam, gdzie obciążenie śniegiem jest wysokie. Szczegóły w tekście o strefach śniegowych.
Co daje kratownica w budynku
Najbardziej praktyczna korzyść to uwolnienie wnętrza. Skoro obciążenie schodzi na ściany zewnętrzne, wewnątrz nie trzeba prowadzić ścian nośnych — układ pomieszczeń można zaprojektować swobodnie, a później zmienić bez ingerencji w konstrukcję. W obiektach rolniczych i halowych ten sam mechanizm daje wolną przestrzeń roboczą bez rzędu słupów pośrodku. Przykłady takich realizacji zebraliśmy w dziale nasze realizacje, a możliwości zakładu opisuje strona konstrukcje dachowe.
Najczęściej zadawane pytania
Jaką rozpiętość może mieć kratownica dachowa?
Czym kratownica różni się od zwykłej belki?
Czy pod kratownicą potrzebne są ściany nośne w środku?
Jak łączone są węzły kratownicy?
Czy kratownicę o dużej rozpiętości da się przewieźć na budowę?
Źródła
- Wiązary drewniane wg PN-EN 14250 — wymagania i certyfikacja — SGS Polska
- Strefy obciążenia śniegiem w Polsce wg PN-EN 1991-1-3 (mapa) — Dlubal Software
- Technologia produkcji i katalog realizacji zakładu w Kłecku — Inter-Lers Sp. z o.o.